റിയാദിലെ കിങ് ഖാലിദ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിന് നേരെയുള്ള തുടര്‍ച്ചയായ ആക്രമണങ്ങള്‍ സൗദി അറേബ്യയിലേയും യമനിലെയും സംഘര്‍ഷം വീണ്ടും രൂക്ഷമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. അത്യാധുനിക വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുള്ള സൗദിക്ക് നേരെ മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളും ഉപയോഗിച്ച് ആക്രമണം നടത്താന്‍ ഹൂത്തികള്‍ക്ക് കഴിയുന്നത് എങ്ങനെയാണ്? വിമാനത്താവളങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതിലൂടെ അവര്‍ എന്താണ് നേടാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്?
സൗദിയുടെ വ്യോമഗതാഗതത്തെയും സാമ്പത്തിക പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളെയും ബാധിക്കുന്നതാണ് ഈ ആക്രമണങ്ങള്‍. എന്നാല്‍ അവയെ സൗദിയുടെ സുരക്ഷാ പ്രതിസന്ധിയായി മാത്രം കാണാനാവില്ല. വര്‍ഷങ്ങളായി തുടരുന്ന യമന്‍ യുദ്ധം, സൗദിയുടെ സൈനിക ഇടപെടല്‍, ഉപരോധം, യമനിലെ അധികാരത്തര്‍ക്കം, ഇറാന്റെ പ്രാദേശിക സ്വാധീനം എന്നിവയെല്ലാം ഈ സംഘര്‍ഷത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലുണ്ട്.
ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകള്‍, ക്രൂയിസ് മിസൈലുകള്‍, ഡ്രോണുകള്‍ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഹൂത്തികള്‍ ആക്രമണം നടത്തുന്നത്. അതേസമയം, ഹൂത്തികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളില്‍ സൗദി പിന്തുണയുള്ള യെമന്‍ സര്‍ക്കാര്‍ സേനയും ആക്രമണം ശക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ക്കു നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങള്‍ സൗദിയുടെ സിവില്‍ വ്യോമയാനത്തെയും അന്താരാഷ്ട്ര നിക്ഷേപങ്ങളെയും ബാധിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, യമനിലെ ജനങ്ങള്‍ വര്‍ഷങ്ങളായി നേരിടുന്ന യുദ്ധത്തിന്റെയും ഉപരോധത്തിന്റെയും പ്രത്യാഘാതങ്ങള്‍ കൂടി ഇവിടെ പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
സൗദിയിലെ ഏതൊക്കെ വിമാനത്താവളങ്ങളാണ് ലക്ഷ്യമായത്?
റിയാദിലെ കിങ് ഖാലിദ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനു പുറമേ സൗദിയിലെ മറ്റു വിമാനത്താവളങ്ങളും ആക്രമണത്തിന് ഇരയായതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്.
കിങ് ഖാലിദ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം, റിയാദ്: തുടര്‍ച്ചയായ ദിവസങ്ങളില്‍ ആക്രമണങ്ങള്‍ ഉണ്ടായതായും വിമാനത്താവള പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ തടസ്സപ്പെട്ടതായും റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്. അതേസമയം ആക്രമണങ്ങളിലെ ആളപായവും നാശനഷ്ടങ്ങളും സംബന്ധിച്ച കണക്കുകള്‍ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല.
കിങ് ഫഹദ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം, ദമ്മാം: വിമാനത്താവളത്തിന് നേരെയും ആക്രമണമുണ്ടായതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ പറയുന്നു.
അബഹ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം: ഒക്ടോബര്‍ 7-ന് വിമാനത്താവളത്തിലെ സൗകര്യങ്ങള്‍ക്കു നേരെയുണ്ടായ ആക്രമണത്തില്‍ രണ്ട് പേര്‍ കൊല്ലപ്പെടുകയും 28 പേര്‍ക്ക് പരിക്കേല്‍ക്കുകയും ചെയ്തതായി സൗദി സിവില്‍ ഏവിയേഷന്‍ അതോറിറ്റിയെ ഉദ്ധരിച്ച് അല്‍ ജസീറ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിരുന്നു.
കിങ് അബ്ദുല്ല ബിന്‍ അബ്ദുല്‍ അസീസ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം, ജിസാന്‍: ഒക്ടോബര്‍ 6-ന് നടന്ന ആക്രമണത്തില്‍ മൂന്ന് പേര്‍ക്ക് പരിക്കേറ്റതായി സൗദി അധികൃതര്‍ അറിയിച്ചതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്.
നജ്‌റാന്‍ വിമാനത്താവളം: ഒക്ടോബര്‍ 6-ന് ഇവിടെയും ആക്രമണമുണ്ടായതായും നിസാര പരിക്കുകള്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തതായും സൗദി അധികൃതര്‍ അറിയിച്ചതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ പറയുന്നു.
വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ക്കു നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങള്‍ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സൈനിക സംവിധാനങ്ങളെ മാത്രമല്ല, സിവിലിയന്‍ ഗതാഗതത്തെയും ബാധിക്കുന്നു. അതുപോലെ, യമനിലെ വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ക്കു നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങളും അവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ യാത്രാസൗകര്യങ്ങളെയും സഹായവിതരണത്തെയും ബാധിക്കുന്നുണ്ട്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഹൂത്തികള്‍ വിമാനത്താവളങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്?
വിമാനത്താവളങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതിന് പിന്നില്‍ സൈനികവും രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായ കാരണങ്ങളുണ്ടെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തല്‍. സൗദിയുടെ വ്യോമഗതാഗതം തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളില്‍ സമ്മര്‍ദം സൃഷ്ടിക്കാനും യുദ്ധത്തിലെ സ്വന്തം സൈനിക ശേഷി പ്രകടിപ്പിക്കാനും ഹൂത്തികള്‍ക്ക് കഴിയുന്നു.
റിയാദിലെ വിമാനത്താവളത്തിന്റെ പ്രവര്‍ത്തനം തടസ്സപ്പെടുന്നത് ആഭ്യന്തര, അന്താരാഷ്ട്ര യാത്രകളെ ബാധിക്കും. വിമാനങ്ങള്‍ റദ്ദാക്കുന്നതും വഴിതിരിച്ചുവിടുന്നതും യാത്രക്കാര്‍ക്കും വിമാനക്കമ്പനികള്‍ക്കും അധിക ചെലവും അനിശ്ചിതത്വവും സൃഷ്ടിക്കും.
യൂറോപ്യന്‍ ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് പീസിലെ സംഘര്‍ഷ വിശകലന വിദഗ്ധനായ ഹിഷാം അല്‍ ഒമൈസിയുടെ വിലയിരുത്തലില്‍, ഹൂത്തികള്‍ ആക്രമണങ്ങള്‍ കൂടുതല്‍ ശക്തമാക്കാന്‍ സാധ്യതയുണ്ട്. എണ്ണ പൈപ്പ്ലൈനുകളും ഊര്‍ജസൗകര്യങ്ങളും ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ ആക്രമിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.
അതേസമയം, ആക്രമണങ്ങള്‍ക്കു പിന്നില്‍ സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങള്‍ മാത്രമാണെന്ന് ഉറപ്പിച്ച് പറയാനാവില്ല. സൗദിയുമായുള്ള ദീര്‍ഘകാല സംഘര്‍ഷം, യമനിലെ സൈനിക നീക്കങ്ങള്‍, ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന ആവശ്യം, രാഷ്ട്രീയ ഇളവുകള്‍ നേടാനുള്ള ശ്രമങ്ങള്‍ എന്നിവയും ഈ ആക്രമണങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.
വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നത് സൗദിയുടെ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങള്‍ക്ക് വെല്ലുവിളിയാണ്. എന്നാല്‍ യമനിലെ സംഘര്‍ഷം പരിഹരിക്കപ്പെടാത്തിടത്തോളം ഇത്തരം ആക്രമണങ്ങള്‍ക്ക് പിന്നിലെ രാഷ്ട്രീയ കാരണങ്ങളും ചര്‍ച്ച ചെയ്യേണ്ടിവരും.
സൗദിയുടെ സാമ്പത്തിക താത്പര്യങ്ങളും അന്താരാഷ്ട്ര നിക്ഷേപവും
സൗദി അറേബ്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ യാത്രാസൗകര്യങ്ങള്‍ മാത്രമല്ല. രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വൈവിധ്യവല്‍ക്കരണ പദ്ധതികള്‍ക്കും വിനോദസഞ്ചാരത്തിനും അന്താരാഷ്ട്ര നിക്ഷേപങ്ങള്‍ക്കും അവ പ്രധാനമാണ്.
റിയാദില്‍ നടക്കുന്ന പ്രധാന സാമ്പത്തിക പരിപാടികളുടെ സമയത്താണ് ആക്രമണങ്ങള്‍ ഉണ്ടായതെന്ന് റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ പറയുന്നു. ആഗോള എണ്ണമേഖലയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും നയരൂപീകരണ വിദഗ്ധരെയും ഒരുമിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന വേള്‍ഡ് പെട്രോളിയം കോണ്‍ഗ്രസും ഫ്യൂച്ചര്‍ ഇന്‍വെസ്റ്റ്‌മെന്റ് ഇനിഷ്യേറ്റീവും ഈ സാഹചര്യത്തില്‍ ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രങ്ങളായി.
വിമാന സര്‍വീസുകള്‍ തടസ്സപ്പെടുന്നതും യാത്രാ മുന്നറിയിപ്പുകള്‍ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതും അന്താരാഷ്ട്ര കമ്പനികളുടെയും സന്ദര്‍ശകരുടെയും തീരുമാനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാം. ആക്രമണങ്ങള്‍ തുടര്‍ന്നാല്‍ നിക്ഷേപകരുടെ ആത്മവിശ്വാസത്തെയും ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.
വേള്‍ഡ് പെട്രോളിയം കോണ്‍ഗ്രസില്‍ സൗദി ഊര്‍ജമന്ത്രി പ്രിന്‍സ് അബ്ദുല്‍ അസീസ് ബിന്‍ സല്‍മാന്‍ രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതിരോധശേഷി പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടതായി പറഞ്ഞിരുന്നു. ആക്രമണങ്ങളോടുള്ള പ്രതികരണവും ശക്തമായിരിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിച്ചതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്.
എന്നാല്‍ സൗദിയുടെ സാമ്പത്തിക താല്‍പ്പര്യങ്ങളെ മാത്രം മുന്‍നിര്‍ത്തി ഈ സംഘര്‍ഷത്തെ വിലയിരുത്താനാവില്ല. യമനിലെ യുദ്ധം സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെയും വ്യാപാരത്തെയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെയും ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. സൗദിയുടെ നിക്ഷേപപദ്ധതികള്‍ക്കും അന്താരാഷ്ട്ര പരിപാടികള്‍ക്കും സുരക്ഷ പ്രധാനമായതുപോലെ, യമനിലെ ജനങ്ങള്‍ക്ക് സുരക്ഷിതമായ ജീവിതവും യാത്രാസൗകര്യങ്ങളും അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങളും ഉറപ്പാക്കുന്നതും പ്രധാനമാണ്.
അത്യാധുനിക വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള്‍ക്കുപോലും പരിമിതികളുണ്ട്
ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളും തടയുന്നതിനായി സൗദി അറേബ്യ വിവിധ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നിട്ടും ചില ആക്രമണങ്ങള്‍ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ പറയുന്നു.
ഇതിന് നിരവധി കാരണങ്ങളുണ്ടാകാം. വിശാലമായ ഭൂപ്രദേശം സംരക്ഷിക്കേണ്ടിവരുന്നത്, യമനുമായുള്ള അതിര്‍ത്തി, വിവിധതരം ആയുധങ്ങള്‍ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങള്‍, പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുടെ വിന്യാസം, ആവശ്യമായ പ്രതിരോധ മിസൈലുകളുടെ ലഭ്യത എന്നിവയെല്ലാം ഇതില്‍ പ്രധാനമാണ്.
കഴിഞ്ഞ ഒരാഴ്ചയ്ക്കിടെ നിരവധി മിസൈലുകള്‍ വെടിവച്ചിട്ടതായി സൗദി അധികൃതര്‍ അറിയിച്ചതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്. വ്യാഴാഴ്ച റിയാദിനെ ലക്ഷ്യമിട്ട് എത്തിയ രണ്ട് ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകള്‍ ഇതില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നു. എന്നാല്‍ ശനിയാഴ്ച കിങ് ഖാലിദ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തില്‍ പതിച്ച മിസൈലിനെ തടയാന്‍ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള്‍ക്ക് കഴിഞ്ഞില്ലെന്നും റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ പറയുന്നു.
കിങ്സ് കോളജിലെ യുദ്ധപഠന വിഭാഗത്തിലെ സീനിയര്‍ ഫെലോ നവാഫ് ഉബൈദിന്റെ അഭിപ്രായത്തില്‍, സൗദിയുടെ ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ വലിപ്പവും യമനുമായുള്ള അതിര്‍ത്തിയുടെ വ്യാപ്തിയും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോള്‍ ചില ആക്രമണങ്ങള്‍ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളെ മറികടക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.
ഒരു മിസൈല്‍ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തിയെന്നതുകൊണ്ടു
സുരക്ഷാ നയ-പ്രതിരോധ വിശകലന വിദഗ്ധനായ വുള്‍ഫ്ഗാങ് പുഷ്തായിയുടെ വിലയിരുത്തലില്‍, ഇറാനില്‍ നിന്നുള്ള ഭീഷണികളെ നേരിടുന്നതില്‍ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്ന സൗദിയുടെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈല്‍ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള്‍ക്ക് യമനില്‍ നിന്നുള്ള ഭീഷണികള്‍ക്കനുസരിച്ച് വിന്യാസത്തില്‍ മാറ്റങ്ങള്‍ വരുത്തേണ്ടിവന്നേക്കാം.
ഒരേസമയം വിവിധ ദിശകളില്‍നിന്ന് പലതരം ഭീഷണികള്‍ നേരിടേണ്ടിവരുമ്പോള്‍ ലഭ്യമായ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള്‍ എവിടെയൊക്കെ വിന്യസിക്കണം എന്നത് പ്രധാനമാണ്. ഇത് സൗദിക്ക് മാത്രമുള്ള പ്രശ്‌നമല്ല; വലിയ ഭൂപ്രദേശവും നിരവധി സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികളും നേരിടുന്ന രാജ്യങ്ങള്‍ക്ക് ഇത്തരം പരിമിതികളുണ്ടാകാം.
മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളും; മാറുന്ന ഹൂത്തി സൈനികശേഷി
ഹൂത്തികളുടെ സൈനിക ശേഷിയില്‍ കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദത്തിനിടെ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. 2014 സെപ്റ്റംബറില്‍ സനയുടെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുത്തതിനു ശേഷം അവരുടെ ആയുധശേഖരം വികസിച്ചതായി അല്‍ ജസീറ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകള്‍, ക്രൂയിസ് മിസൈലുകള്‍, ഡ്രോണുകള്‍ എന്നിവയാണ് ഹൂത്തികള്‍ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന ആയുധങ്ങള്‍. വിവിധതരം ആയുധങ്ങള്‍ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങള്‍ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള്‍ക്ക് കൂടുതല്‍ വെല്ലുവിളി സൃഷ്ടിക്കാം.
ഹൂത്തികളുടെ മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളും ഇസ്രഈല്‍ വരെ എത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും സൗദി വിമാനത്താവളങ്ങള്‍, എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാലകള്‍ തുടങ്ങിയ ലക്ഷ്യങ്ങളെ ആക്രമിക്കാനുള്ള ശേഷി സംഘം പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്. 2023 ഒക്ടോബറില്‍ ഗസയില്‍ ഇസ്രഈല്‍ ആക്രമണം ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം ഇസ്രഈലിനെയും ഇസ്രഈലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കപ്പലുകളെയും ഹൂത്തികള്‍ ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്നു.
ഹൂത്തികളുടെ ആയുധശേഖരത്തില്‍ ഫലസ്തീന്‍-2 പോലുള്ള ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകളും ടൗഫാന്‍ മിസൈലുകളും ഉള്‍പ്പെടുന്നതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ പറയുന്നു. ഫലസ്തീന്‍-2-ന് ഏകദേശം 2,000 കിലോമീറ്റര്‍ ദൂരപരിധിയുണ്ടെന്നും ടൗഫാന്‍ മിസൈലിന് 1,350 മുതല്‍ 1,950 കിലോമീറ്റര്‍ വരെ ദൂരപരിധിയുണ്ടാകാമെന്നും റിപ്പോര്‍ട്ടുകളില്‍ വിവരിക്കുന്നു.
ബുര്‍കാന്‍, ബദര്‍ പരമ്പരകളില്‍പ്പെട്ട ഹ്രസ്വദൂര മിസൈലുകളും ഹൂത്തികളുടെ ആയുധശേഖരത്തിലുണ്ടെന്നാണ് വിലയിരുത്തല്‍. ഇവ സൗദിക്കെതിരായ അതിര്‍ത്തി കടന്നുള്ള ആക്രമണങ്ങളില്‍ ഉപയോഗിച്ചതായും റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്.
നവാഫ് ഉബൈദിന്റെ വിലയിരുത്തലില്‍, ഹൂത്തികളുടെ മിസൈല്‍ ആയുധശേഖരം പ്രധാനമായും ഇറാനിയന്‍ ആയുധങ്ങളില്‍ നിന്നാണ് വികസിച്ചിട്ടുള്ളത്. ചില ചൈനീസ് സാങ്കേതിക സ്വാധീനങ്ങളും ഉണ്ടായേക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. അതേസമയം, സ്വന്തമായി അത്യാധുനിക സൈനിക സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള ഹൂത്തികളുടെ ശേഷി പരിമിതമാണെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിലയിരുത്തല്‍.
ഹൂത്തികള്‍ക്ക് ക്രൂയിസ് മിസൈലുകള്‍ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ഇറാന്റെ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്‍ഡ് കോര്‍പ്‌സ് സഹായം നല്‍കിയിട്ടുണ്ടെന്ന് യെമന്‍ സര്‍ക്കാര്‍ സേന ആരോപിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍ ഇത്തരം ആരോപണങ്ങളൊന്നും സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
പാട്രിയറ്റ്, താഡ് സംവിധാനങ്ങളും യുദ്ധോപകരണങ്ങളുടെ ലഭ്യതയും
സൗദിയുടെ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുടെ പ്രവര്‍ത്തനത്തെ ബാധിക്കാവുന്ന മറ്റൊരു ഘടകം പ്രതിരോധ മിസൈലുകളുടെയും മറ്റ് യുദ്ധോപകരണങ്ങളുടെയും ലഭ്യതക്കുറവാണ്.
പാട്രിയറ്റ്, താഡ് സംവിധാനങ്ങള്‍ക്ക് ആവശ്യമായ യുദ്ധോപകരണങ്ങളുടെ ശേഖരം പരിമിതമാണെന്നും ഇറാനുമായുള്ള സംഘര്‍ഷത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടങ്ങളില്‍ അമേരിക്കയും സഖ്യകക്ഷികളും ഇത്തരം ആയുധങ്ങള്‍ വേഗത്തില്‍ ഉപയോഗിച്ചതായും അല്‍ ജസീറ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
ആക്രമണങ്ങള്‍ തുടര്‍ച്ചയായി ഉണ്ടായാല്‍ അവ തടയാന്‍ കൂടുതല്‍ പ്രതിരോധ മിസൈലുകള്‍ ഉപയോഗിക്കേണ്ടിവരും. അതിനാല്‍ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുടെ എണ്ണത്തോടൊപ്പം അവയ്ക്ക് ആവശ്യമായ യുദ്ധോപകരണങ്ങളുടെ ശേഖരവും ദീര്‍ഘകാലം ആക്രമണങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ശേഷിയും പ്രധാനമാണ്.
ഹൂത്തികളുടെ ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാന്‍ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളോ മറ്റ് സഹായങ്ങളോ ലഭ്യമാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് സൗദി അറേബ്യ ചില സൗഹൃദ രാജ്യങ്ങളെ സമീപിച്ചതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്.
ഇത് സൗദിയുടെ സൈനികശേഷി ഇല്ലാതായെന്നതിന് തെളിവല്ല. എന്നാല്‍ തുടര്‍ച്ചയായ ആക്രമണങ്ങള്‍ നേരിടുമ്പോള്‍ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള്‍ക്കും അവയ്ക്കാവശ്യമായ യുദ്ധോപകരണങ്ങള്‍ക്കും പരിമിതികളുണ്ടാകാമെന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
യമനിലെ യുദ്ധം വീണ്ടും രൂക്ഷമാകുന്നു
സൗദി വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ക്കു നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ യമനിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തില്‍നിന്ന് വേര്‍തിരിച്ചുനോക്കാനാവില്ല.
2014 സെപ്റ്റംബറില്‍ ഹൂത്തികള്‍ സനയുടെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുത്തതോടെയാണ് നിലവിലെ സംഘര്‍ഷത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഘട്ടം ആരംഭിച്ചത്. തുടര്‍ന്ന്, 2015 മാര്‍ച്ചില്‍ സൗദി അറേബ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യം യമനില്‍ സൈനിക ഇടപെടല്‍ ആരംഭിച്ചു. യെമന്‍ സര്‍ക്കാരിനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയായിരുന്നു ഇടപെടലിന്റെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം.
എന്നാല്‍ വര്‍ഷങ്ങള്‍ നീണ്ട സൈനിക നടപടികള്‍ക്കുശേഷവും യമനിലെ അധികാരത്തര്‍ക്കത്തിന് ശാശ്വത പരിഹാരമായിട്ടില്ല. സൗദി നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യത്തിന്റെ വ്യോമാക്രമണങ്ങളും ഉപരോധവും യമനിലെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെയും ബാധിച്ചു.
2022 മുതല്‍ നിലനിന്നിരുന്ന വെടിനിര്‍ത്തല്‍ ക്രമീകരണങ്ങള്‍ക്കുശേഷവും യമനിലെ സംഘര്‍ഷം പൂര്‍ണമായി അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. ഹൂത്തികളും സൗദി പിന്തുണയുള്ള യെമന്‍ സര്‍ക്കാര്‍ സേനയും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം വീണ്ടും ശക്തമായതായാണ് സമീപകാല റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
ഹൂത്തികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളില്‍ സര്‍ക്കാര്‍ സേന ആക്രമണം നടത്തിയതായും സൗദി യുദ്ധവിമാനങ്ങള്‍ ഹൂത്തി സ്ഥാനങ്ങള്‍ ലക്ഷ്യമിട്ടതായും റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്. സനയിലെ അല്‍ തൗറ ജില്ലയിലും ഹംദാന്‍ മേഖലയിലും ആക്രമണങ്ങള്‍ നടന്നു.
സൗദി പിന്തുണയുള്ള യെമന്‍ സര്‍ക്കാര്‍ സേന സനാ വിമാനത്താവളത്തിന് നേരെ ആക്രമണം നടത്തിയതായും വിമാനത്താവളത്തിലെ റണ്‍വേയ്ക്ക് കേടുപാടുകള്‍ സംഭവിച്ചതായും അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങള്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
യമനിലെ ഹൂത്തി നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാന സര്‍വീസുകള്‍ നടത്തുന്നതില്‍ സനാ വിമാനത്താവളത്തിന് പ്രധാന പങ്കുണ്ട്. അതിനാല്‍ വിമാനത്താവളത്തിന്റെ പ്രവര്‍ത്തനം തടസ്സപ്പെടുന്നത് ഹൂത്തികളുടെ സൈനിക ശേഷിയെ മാത്രമല്ല, സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ യാത്രയെയും വിദേശത്തേക്കുള്ള ബന്ധങ്ങളെയും ബാധിക്കാം.
ചെങ്കടല്‍ തീരത്തെ ഹൊദൈദ വിമാനത്താവളത്തിലും ആക്രമണങ്ങള്‍ നടന്നതായി ഹൂത്തികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള മാധ്യമങ്ങള്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ഹൂത്തികള്‍ ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രതിനിധികളെ കൊണ്ടുപോകാന്‍ വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്ന് യെമന്‍ സര്‍ക്കാര്‍ പ്രതിനിധികള്‍ ആരോപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇറാനിയന്‍ വിമാനങ്ങളുടെ വരവ് തടയുന്നതിനായി വിമാനത്താവള സൗകര്യങ്ങള്‍ ആക്രമിച്ചതായും സര്‍ക്കാര്‍ അവകാശപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
യമനിലെ വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ക്കും സൗദിയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ക്കും നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങള്‍ വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാമെങ്കിലും, അവയുടെ പ്രത്യാഘാതങ്ങള്‍ സാധാരണ ജനങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു.
ചെങ്കടലിനും ബാബ് അല്‍ മന്ദബ് കടലിടുക്കിനും സമീപമുള്ള പ്രദേശങ്ങള്‍ ആഗോള കപ്പല്‍ഗതാഗതത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും തന്ത്രപ്രധാനമാണ്. ഈ മേഖലയില്‍ സംഘര്‍ഷം വര്‍ധിക്കുന്നത് വ്യാപാരക്കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷയെയും ഗതാഗതച്ചെലവിനെയും ബാധിക്കാം. അതിനാല്‍ യമന്‍ യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങള്‍ രാജ്യത്തിന്റെ അതിര്‍ത്തികള്‍ക്കപ്പുറത്തേക്കും
ഹൂത്തികള്‍ക്കും സൈനിക പരിമിതികളുണ്ട്
സൗദിയുടെ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള്‍ക്ക് പരിമിതികളുള്ളതുപോലെ ഹൂത്തികളുടെ സൈനികശേഷിക്കും നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ട്. ആയുധ ഉപരോധം, സൗദിയുടെ വ്യോമാക്രമണങ്ങള്‍, ആയുധശേഖരത്തിന്റെ ലഭ്യത, യമനിലെ വിവിധ മുന്നണികളില്‍ ഒരേസമയം പോരാടേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യം എന്നിവ അവരുടെ സൈനിക പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളെ ബാധിക്കാം.
ഹൂത്തികളുടെ കൈവശമുള്ള മിസൈലുകളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണം വ്യക്തമല്ല. അതിനാല്‍ സൗദിക്കെതിരെ ദീര്‍ഘകാലം തുടര്‍ച്ചയായി ആക്രമണം നടത്താനുള്ള അവരുടെ ശേഷി എത്രത്തോളമുണ്ടെന്ന കാര്യത്തിലും വ്യക്തതയില്ല.
ഹൂത്തികളുടെ മിസൈല്‍ ഡിപ്പോകള്‍, ഭൂഗര്‍ഭ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങള്‍, ഡ്രോണ്‍ നിര്‍മാണ സൗകര്യങ്ങള്‍ എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ട് സൗദി യുദ്ധവിമാനങ്ങള്‍ യെമനില്‍ ആക്രമണം നടത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് നവാഫ് ഉബൈദ് പറയുന്നു.
ഹൂത്തികളുടെ കൈവശം ഇപ്പോള്‍ പരിമിതമായ എണ്ണം ഹ്രസ്വദൂര ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകള്‍ മാത്രമേ അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂവെന്നാണ് വുള്‍ഫ്ഗാങ് പുഷ്തായിയുടെ വിലയിരുത്തല്‍. അതിനാല്‍ നിരവധി മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളും ഒരേസമയം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങള്‍ നടത്താനുള്ള അവരുടെ ശേഷി പരിമിതമായേക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു.
എന്നാല്‍ സൗദി നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യത്തിന് കൂടുതല്‍ സൈനിക വിഭവങ്ങളുണ്ടെന്ന വിലയിരുത്തലുകള്‍ക്കിടയിലും ഹൂത്തികള്‍ക്ക് ആക്രമണങ്ങള്‍ നടത്താനും അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ നേടാനും കഴിയുന്നുണ്ട്. ഇതാണ് സൈനികശേഷിയിലെ വ്യത്യാസം മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് സംഘര്‍ഷത്തിന്റെ ഗതി വിശദീകരിക്കാന്‍ കഴിയാത്തതിന്റെ ഒരു കാരണം.
സമാധാനത്തിന് എന്താണ് ഹൂത്തികളുടെ നിബന്ധന?
സൗദി വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ക്കു നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ യമനിലെ അന്‍സാറുല്ല പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളും ചര്‍ച്ചയാകുന്നുണ്ട്.
അന്‍സാറുല്ലയുടെ രാഷ്ട്രീയ ബ്യൂറോയിലെ മുതിര്‍ന്ന അംഗം മുഹമ്മദ് അല്‍ ഫറാഹ് ഒക്ടോബര്‍ 12-ന് എക്‌സില്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കുറിപ്പില്‍, യമനില്‍ ശാശ്വത സമാധാനം സ്ഥാപിക്കണമെങ്കില്‍ സൗദി അറേബ്യ സൈനിക നീക്കങ്ങള്‍ അവസാനിപ്പിക്കുകയും യമനികളുടെ അവകാശങ്ങളെ മാനിക്കുകയും വേണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
സൗദിയുടെ ആക്രമണങ്ങളും ഉപരോധവും അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും യമനിലെ ജനങ്ങള്‍ നേരിടുന്ന ദുരവസ്ഥയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം സൗദി ഏറ്റെടുക്കണമെന്നും അല്‍ ഫറാഹ് പറഞ്ഞു. സൈനിക സമ്മര്‍ദത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ നേടിയെടുക്കാനാവില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.
സമാധാനത്തിനായുള്ള യമന്റെ ആഹ്വാനങ്ങള്‍ ബലഹീനതയുടെ അടയാളമല്ലെന്നും ശാന്തതയ്ക്കും സ്ഥിരതയ്ക്കുമുള്ള യമന്‍ ജനതയുടെ പ്രതിബദ്ധതയുടെ അടയാളമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
സമാധാന കരാറുകള്‍ വിശ്വസനീയമായ ഉറപ്പുകള്‍, പരമാധികാരത്തോടുള്ള ബഹുമാനം, ജനങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങള്‍ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കണമെന്നും അല്‍ ഫറാഹ് ആവശ്യപ്പെട്ടു. താല്‍ക്കാലിക വെടിനിര്‍ത്തല്‍ ഉപയോഗിച്ച് വീണ്ടും സൈനികശേഷി വര്‍ധിപ്പിച്ച് ആക്രമണങ്ങള്‍ ആരംഭിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കി.
2026 ജൂലൈ 20-ന് ഹൂത്തി നേതൃത്വത്തിലുള്ള സനാ ഭരണകൂടം സൗദി അറേബ്യക്കെതിരെ നാവിക ഉപരോധം പ്രഖ്യാപിച്ചതായി പ്രസ് ടി.വി റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. യമനില്‍ വര്‍ഷങ്ങളായി തുടരുന്ന ഉപരോധത്തിന് മറുപടിയായാണ് ഈ നടപടിയെന്നാണ് അന്‍സാറുല്ലയുടെ നിലപാട്. സൗദി അറേബ്യയുമായി ബന്ധമുള്ള കപ്പലുകള്‍ക്കെതിരെ ചെങ്കടലില്‍ ആക്രമണങ്ങള്‍ നടത്തിയതായി ഹൂത്തികള്‍ അവകാശപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
സൗദിയുടെ സൈനിക നീക്കങ്ങള്‍ അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും ഉപരോധം പിന്‍വലിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ട് വിവിധ പ്രാദേശിക സംഘടനകളും രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
സൗദി-ഹൂത്തി സംഘര്‍ഷം എവിടേക്ക്?
ഹൂത്തികള്‍ സൗദി വിമാനത്താവളങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതിന് ഒരൊറ്റ കാരണമില്ല. സൗദിയുടെ സൈനിക നീക്കങ്ങള്‍ക്കുള്ള തിരിച്ചടി, ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന ആവശ്യം, യമനിലെ അധികാരത്തര്‍ക്കം, സൗദിയുടെ സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ താല്‍പ്പര്യങ്ങളില്‍ സമ്മര്‍ദം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ശ്രമം എന്നിവയെല്ലാം ഈ സംഘര്‍ഷത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.
ആക്രമണങ്ങള്‍ സൗദിയുടെ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുടെ പരിമിതികളെക്കുറിച്ചും ചോദ്യങ്ങള്‍ ഉയര്‍ത്തുന്നു. വിശാലമായ ഭൂപ്രദേശം സംരക്ഷിക്കേണ്ടിവരുന്നതും വിവിധ ദിശകളില്‍നിന്നുള്ള ഭീഷണികളും യുദ്ധോപകരണങ്ങളുടെ ലഭ്യതയും പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുടെ വിന്യാസവും നിര്‍ണായകമാണ്.
അതേസമയം, ഹൂത്തികളുടെ സൈനിക ശേഷിക്കും പരിമിതികളുണ്ട്. ആയുധ ഉപരോധവും സൗദിയുടെ വ്യോമാക്രമണങ്ങളും അവരുടെ മിസൈല്‍-ഡ്രോണ്‍ ശേഷിയെ ബാധിക്കാം. എന്നാല്‍ പരിമിതമായ ആയുധശേഖരം ഉപയോഗിച്ചുപോലും ആക്രമണങ്ങള്‍ നടത്താന്‍ അവര്‍ക്ക് കഴിയുന്നുണ്ട്.
യമനിലെ യുദ്ധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ പരിഹരിക്കപ്പെടാതെ തുടരുന്നിടത്തോളം സൈനിക ആക്രമണങ്ങളും തിരിച്ചടികളും ആവര്‍ത്തിക്കാനുള്ള സാധ്യത നിലനില്‍ക്കും.
സൗദി വിമാനത്താവളങ്ങള്‍ക്കു നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങള്‍ പ്രാദേശിക സൈനിക സംഘര്‍ഷത്തിന്റെ പരിധി കടന്ന് വ്യോമയാനം, ഊര്‍ജമേഖല, അന്താരാഷ്ട്ര നിക്ഷേപം, കപ്പല്‍ഗതാഗതം, ഗള്‍ഫ് മേഖലയിലെ സുരക്ഷ എന്നിവയെ ബാധിക്കുന്ന പ്രതിസന്ധിയായി മാറുകയാണ്.
എന്നാല്‍ ഈ പ്രതിസന്ധിക്ക് പരിഹാരം കാണാന്‍ സൗദിയുടെ സുരക്ഷാ ആശങ്കകള്‍ മാത്രം പരിഗണിച്ചാല്‍ പോരാ. യമനിലെ രാഷ്ട്രീയ തര്‍ക്കങ്ങള്‍, ഉപരോധം, രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരം, സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങള്‍, മേഖലയിലെ രാജ്യങ്ങളുടെ സുരക്ഷ എന്നിവയെല്ലാം ചര്‍ച്ചകളില്‍ ഉള്‍പ്പെടണം.
സൈനികശക്തി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലുകള്‍ക്ക് പകരം വിശ്വസനീയമായ രാഷ്ട്രീയ ചര്‍ച്ചകളും പരസ്പര ഉറപ്പുകളും ആവശ്യമാണ്. യമനിലെ യുദ്ധത്തിന് ശാശ്വത പരിഹാരം കണ്ടെത്താനും സൗദിയിലെയും യമനിലെയും സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനും കഴിയുന്ന രാഷ്ട്രീയ ധാരണയാണ് ദീര്‍ഘകാല സമാധാനത്തിലേക്കുള്ള വഴി.